عفونت بعد از تعویض مفصل زانو یکی از عوارض این عمل جراحی است که میتواند روند بهبودی را با مشکلاتی مواجه کند. در این حالت، باکتریها یا میکروبها وارد ناحیه اطراف مفصل مصنوعی میشوند و باعث التهاب، درد و گاهی تخریب کامل پروتز میگردند. این مشکل در صورت تشخیص و درمان بهموقع قابل کنترل است، اما در صورت تأخیر میتواند به جراحی مجدد یا حتی از دست دادن عملکرد مفصل منجر شود.
عفونت بعد از تعویض مفصل زانو چگونه است؟
در عفونت بعد از تعویض مفصل زانو، باکتریها در اطراف مفصل مصنوعی (پروتز) رشد کرده و موجب التهاب بافتهای اطراف آن میشوند. این نوع عفونت میتواند در هر زمانی پس از جراحی تعویض مفصل زانو رخ دهد؛ از چند روز بعد از عمل تا حتی ماهها یا سالها بعد. عفونت ممکن است سطحی باشد، یعنی فقط در لایههای پوستی اطراف بخیه ایجاد شود، یا عمقی باشد که مستقیماً به مفصل مصنوعی حمله میکند.
عفونت سطحی معمولاً با آنتیبیوتیک و مراقبتهای موضعی درمان میشود، اما برای درمان عفونت عمقی باید روشهای مختلفی و تخصصی مانند شستوشوی جراحی یا حتی تعویض مجدد پروتز انجام شود. در بیماران مبتلا به دیابت، ضعف سیستم ایمنی یا اضافه وزن، احتمال بروز عفونت بیشتر است. به همین دلیل رعایت دقیق توصیههای جراح و مراقبت های بعد از تعویض مفصل زانو اهمیت حیاتی دارد.
عفونت بعد از جراحی تعویض مفصل زانو
علائم عفونت بعد از عمل تعویض مفصل زانو
گاهی بیماران در روزها یا هفتههای پس از عمل، نشانههایی را تجربه میکنند که در ابتدا اهمیتی به آن نمیدهند اما میتواند علائمی از شروع عوارض تعویض مفصل زانو و عفونت باشد. اگر هر یک از علائم زیر را مشاهده کردید، باید سریعاً به پزشک مراجعه کنید:
- قرمزی یا التهاب شدید در اطراف زانو
- ترشح مایع زرد یا چرکی از محل بخیه
- احساس گرما یا حرارت موضعی در محل زانو
- درد شدید، ضرباندار یا افزایشیابنده
- تورم غیرطبیعی زانو یا سفتی مفصل
- تب و لرز، یا احساس خستگی شدید
- باز نشدن کامل زانو و محدودیت در حرکت
در برخی بیماران، تب ممکن است وجود نداشته باشد اما درد و تورم غیرعادی نشانه واضحی از التهاب عمیق است. بیتوجهی به این علائم میتواند باعث گسترش عفونت به بافتهای عمیقتر و حتی استخوان شود.
علت عفونت بعد از تعویض مفصل زانو چیست؟
مهمترین عامل بروز عفونت، ورود باکتریها به محل جراحی است. این اتفاق معمولاً در حین عمل و به دلیل تماس محیطی رخ میدهد، یا پس از عمل در اثر مراقبت نادرست از زخم. باکتریهایی مثل استافیلوکوک اورئوس شایعترین عامل عفونت پروتز زانو هستند.
برخی از عوامل خطر که احتمال بروز عفونت را افزایش میدهند عبارتاند از:
- بیماریهای مزمن مانند دیابت یا نارسایی کلیه
- چاقی مفرط یا اضافه وزن زیاد
- ضعف سیستم ایمنی بدن
- استعمال دخانیات یا مصرف الکل
- بهداشت نامناسب زخم و پانسمان
- استفاده نادرست یا قطع زودهنگام آنتیبیوتیکها
گاهی عفونت از نقاط دیگر بدن (مثل دندان یا مجاری ادراری) به صورت خونی به ناحیه پروتز منتقل میشود. به همین دلیل کنترل هرگونه عفونت عمومی قبل از جراحی اهمیت زیادی دارد.
درمان عفونت پروتز زانو
درمان عفونت بعد از تعویض مفصل زانو بسته به شدت و عمق عفونت، نوع باکتری و وضعیت بیمار متفاوت است. پزشک ابتدا با بررسی علائم، آزمایش خون (CRP و ESR) و گاهی نمونهبرداری از مایع مفصل، میزان عفونت را ارزیابی میکند. سپس بر اساس نتیجه، یکی از روشهای درمانی زیر انتخاب میشود:
درمان دارویی با آنتیبیوتیک
در عفونتهای خفیف، معمولاً درمان با آنتیبیوتیکهای قوی شروع میشود و نوع دارو بر اساس کشت باکتری تعیین میگردد تا بیشترین تأثیر را داشته باشد. درمان ممکن است چند هفته تا چند ماه ادامه یابد. در این مدت، بیمار باید از فعالیتهای سنگین خودداری کرده و مراقبت از زخم را بهطور کامل رعایت کند.
شستوشوی مفصل و برداشت بافت آلوده (Debridement)
در عفونتهای حاد، پزشک ممکن است تصمیم به شستوشوی مفصل بگیرد. در این روش با عمل جراحی، ترشحات و بافتهای آلوده پاکسازی میشود و محل جراحی مجدداً شستوشو داده میشود. در برخی موارد، پروتز حفظ میشود و همزمان آنتیبیوتیک تزریقی تجویز میگردد.
تعویض مجدد مفصل (Revision Surgery)
در موارد شدید یا عفونتهای مزمن، پروتز آلوده باید برداشته شود. ابتدا مفصل خارج و آنتیبیوتیکهای موضعی تزریق میشود تا محیط کاملاً پاک شود. پس از چند هفته یا ماه، در صورت کنترل کامل عفونت، پروتز جدید جایگزین میشود.
این نوع درمان بسیار تخصصی است و باید حتماً توسط بهترین دکتر تعویض مفصل زانو مانند دکتر علیرضا منافی انجام شود تا احتمال عفونت مجدد به حداقل برسد.
برای عفونت زانو چی بخوریم؟
تغذیه صحیح میتواند روند بهبود زخم و کنترل عفونت را تسریع کند. بدن برای مقابله با باکتریها به مواد مغذی خاصی نیاز دارد که سیستم ایمنی را تقویت کرده و التهاب را کاهش میدهند.
رعایت رژیم غذایی زیر میتواند به بهبود سریعتر کمک کند:
- پروتئین کافی از منابعی مثل مرغ، ماهی، تخممرغ و حبوبات برای بازسازی بافتها
- ویتامین C موجود در مرکبات، فلفل دلمهای و کیوی برای تقویت سیستم ایمنی و ترمیم زخم
- لبنیات کمچرب و غنی از کلسیم برای حفظ سلامت استخوانها
- غذاهای حاوی روی (Zinc) مانند گوشت قرمز و مغزها که در ترمیم بافت مؤثرند
- نوشیدن آب فراوان برای دفع سموم بدن
- پرهیز از قند، نوشابه و غذاهای فرآوریشده که موجب التهاب بیشتر میشوند
همچنین مصرف مکملهای تقویتی باید فقط با تجویز پزشک انجام شود، زیرا برخی از آنها ممکن است با داروهای آنتیبیوتیک تداخل داشته باشند.
پیشگیری از عفونت بعد از تعویض مفصل زانو
پیشگیری همیشه سادهتر و کمهزینهتر از درمان است. رعایت اصول بهداشتی پس از جراحی میتواند احتمال بروز عفونت را تا حد زیادی کاهش دهد. برای کاهش خطر عفونت، توصیه میشود:
- زخم را تمیز و خشک نگه دارید و پانسمان را طبق دستور پزشک تعویض کنید.
- از خاراندن یا دستکاری محل بخیه خودداری کنید.
- آنتیبیوتیکهای تجویزی را تا پایان دوره مصرف کنید.
- قند خون را در بیماران دیابتی تحت کنترل نگه دارید.
- در هفتههای اول بعد از عمل، از رفتن به استخر یا وان حمام خودداری کنید.
- در صورت بروز هرگونه تب یا ترشح، سریعاً با پزشک تماس بگیرید.
چه زمانی باید برای عفونت به پزشک مراجعه کنید؟
اگر بعد از جراحی زانو با علائمی مثل ترشحات بدبو، قرمزی، تب بالا یا درد شدید مواجه شدید، مراجعه به پزشک ضروری است. تأخیر در درمان باعث گسترش عفونت میشود و ممکن است مفصل مصنوعی را غیرقابل استفاده کند.
در این شرایط، بهتر است با جراح خود مشورت کنید. دکتر علیرضا منافی، جراح ارتوپد و متخصص تعویض مفصل زانو، با تجربه فراوان در درمان عفونتهای پروتز، میتواند بهترین روش درمان را بر اساس شرایط شما انتخاب کند.
مشاوره و رزرو نوبت از دکتر علیرضا منافی