تعویض نیمه مفصل زانو چیست و چه زمانی میتواند جایگزین تعویض کامل شود؟ تعویض نیمه مفصل زانو یا ناکامل، زمانی انجام میشود که پزشک تشخیص داده آرتروز زانویتان محدود است و هنوز همه مفصل درگیر نشده. در چنین شرایطی، جراحی تعویض نیمه زانو فقط بخش آسیبدیده مفصل را هدف قرار میدهد و بقیه زانو را حفظ میکند.
این روش برای بسیاری از بیماران، بهویژه در موارد آرتروز یکطرفه زانو، باعث کاهش درد، بازگشت سریعتر به زندگی روزمره و حفظ حس طبیعی حرکت زانو میشود. در ادامه، هر آنچه که باید در مورد جراحی تعویض مفصل زانو نیمه یا ناکامل بدانید، شرح میدهیم.
تعویض نیمه مفصل زانو در چه شرایطی انجام میشود؟
جراحی تعویض مفصل نیمه زانو زمانی انجام میشود که آسیب مفصلی فقط به یک بخش از زانو محدود باشد و سایر قسمتها هنوز سالم باشند. شایعترین حالت، درگیری بخش داخلی زانو است که با عنوان تعویض مفصل داخلی زانو شناخته میشود. در این شرایط، آرتروز معمولاً باعث درد یکطرفه، بهخصوص هنگام راه رفتن یا بالا رفتن از پلهها میشود، اما دامنه حرکتی زانو هنوز قابل قبول است.
برای انجام این جراحی ،رباطهای اصلی زانو، بهویژه رباط صلیبی قدامی، باید سالم باشند تا پایداری زانو حفظ شود. اگر آرتروز گسترده و چندبخشی باشد، تعویض نیمه گزینه مناسبی نخواهد بود و جراحی تعویض مفصل زانو به صورت کامل انجام میشود.
چه کسانی کاندید مناسب تعویض نیمه زانو هستند؟
کاندیدای مناسب برای عمل تعویض مفصل زانو از نوع نیمه یا ناکامل معمولاً کسانی هستند که آرتروز آنها محدود، کنترلشده و یکطرفه است. اگر درد زانو عمدتاً در یک سمت احساس میشود و سایر بخشهای مفصل سالماند، احتمال موفقیت این جراحی بالا خواهد بود. بهطور کلی، کاندیداهای مناسب شامل موارد زیر هستند:
- مبتلایان به آرتروز یکطرفه زانو
- افرادی با دامنه حرکتی مناسب زانو
- کسانی که رباطهای اصلی زانو سالم دارند
- بیماران با وزن متعادل یا اضافهوزن خفیف
- افرادی که هنوز میخواهند حرکت طبیعی زانو حفظ شود
تعویض نیمه مفصل زانو چگونه انجام میشود؟
در جراحی تعویض مفصل نیمه زانو، برخلاف تعویض کامل، فقط بخش آسیبدیده مفصل برداشته میشود. جراح از یک برش کوچکتر وارد مفصل میشود و سطوح فرسوده استخوان و غضروف را در همان ناحیه خاص خارج میکند. سپس یک پروتز کوچک و دقیق جایگزین میشود که کاملاً متناسب با آن بخش از زانو طراحی شده است. چون میزان برداشت استخوان محدود است، ساختار کلی زانو تا حد زیادی حفظ میشود.
در مرحله بعد، پایداری و دامنه حرکتی زانو بررسی میشود تا اطمینان حاصل شود که فشار بهطور یکنواخت توزیع شده است. این موضوع باعث میشود حرکت زانو بعد از عمل طبیعیتر احساس شود. به دلیل کمتهاجمی بودن روش، میزان خونریزی کمتر است و اغلب بیماران خیلی زودتر از تعویض کامل میتوانند راه رفتن را شروع کنند.
تفاوت تعویض نیمه مفصل زانو با تعویض کامل زانو
مهمترین تفاوت این دو روش در میزان مداخله جراحی و حفظ مفصل طبیعی است. تعویض نیمه فقط بخش آسیبدیده را جایگزین میکند، اما تعویض کامل کل مفصل را تغییر میدهد. همین تفاوت باعث اختلاف در دوران نقاهت، میزان درد و حس نهایی زانو میشود.
| تعویض نیمه مفصل زانو | تعویض کامل مفصل زانو |
| فقط یک بخش مفصل تعویض میشود | کل مفصل زانو تعویض میشود |
| حفظ رباطها و ساختار طبیعی زانو | تغییر کامل ساختار مفصل |
| درد کمتر بعد از عمل | درد اولیه بیشتر |
| دوران نقاهت کوتاهتر | دوران نقاهت طولانیتر |
| مناسب آرتروز محدود | مناسب آرتروز پیشرفته |
مزایای تعویض نیمه مفصل زانو
یکی از دلایل محبوبیت این روش، مزایای آن نسبت به تعویض کامل است. تعویض نیمه زانو به بیماران کمک میکند سریعتر به زندگی عادی برگردند و حس طبیعیتری از حرکت داشته باشند.
از مهمترین مزایا میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
- برش جراحی کوچکتر و آسیب کمتر به بافتها
- کاهش درد بعد از عمل
- بازگشت سریعتر به راه رفتن و فعالیتهای روزمره
- حفظ حرکت طبیعی زانو
- کاهش نیاز به مصرف طولانیمدت مسکنها
محدودیتها و معایب تعویض زانو ناکامل
با وجود تمام مزایا، تعویض نیمه زانو برای همه مناسب نیست. اگر آرتروز پیشرفت کند یا بخشهای دیگر مفصل درگیر شوند، ممکن است درد ادامه پیدا کند. همچنین در برخی بیماران، با گذشت زمان، آرتروز به سایر قسمتهای زانو گسترش مییابد و نیاز به تعویض کامل ایجاد میشود. بنابراین این جراحی نیازمند انتخاب دقیق بیمار و آگاهی از محدودیتهای آن است.
عوارض احتمالی تعویض نیمه مفصل زانو
مانند هر جراحی دیگری، این روش هم میتواند عوارضی داشته باشد، اگرچه میزان آنها معمولاً کمتر از عوارض تعویض مفصل زانو به صورت کامل است. عوارض احتمالی شامل موارد زیر میشوند:
- عفونت محل جراحی
- لخته شدن خون در پا
- شل شدن پروتز در بلندمدت
- باقی ماندن مقداری درد
- نیاز احتمالی به جراحی مجدد
رعایت مراقبت های بعد از تعویض مفصل زانو و انتخاب جراح باتجربه نقش مهمی در کاهش این عوارض دارد.
دوران نقاهت بعد از تعویض مفصل زانو نیمه
یکی از نقاط قوت این جراحی، دوران نقاهت کوتاهتر آن است. اغلب بیماران در همان روز یا روز بعد از عمل میتوانند با کمک راه بروند. درد معمولاً با داروهای ساده کنترل میشود و نیاز به بستری طولانی وجود ندارد. فیزیوتراپی از روزهای ابتدایی شروع میشود تا دامنه حرکتی حفظ شود.
در هفتههای بعد، قدرت عضلات اطراف زانو بهتدریج بازمیگردد و بیماران میتوانند به فعالیتهای روزمره خود برگردند. بیشتر افراد طی چند هفته به رانندگی و کارهای سبک میرسند و بازگشت به زندگی عادی سریعتر از تعویض کامل اتفاق میافتد.
طول عمر تعویض نیمه مفصل زانو چقدر است؟
طول عمر پروتز در تعویض نیمه زانو به عوامل مختلفی مثل وزن، میزان فعالیت و دقت جراحی بستگی دارد. در بسیاری از بیماران، این پروتزها بین ۱۰ تا ۱۵ سال یا حتی بیشتر دوام دارند. اگر انتخاب بیمار درست باشد، نتایج بسیار رضایتبخش خواهد بود و نیاز به جراحی مجدد بهتعویق میافتد.
هزینه تعویض نیمه مفصل زانو
هزینه این جراحی به نوع پروتز، مرکز درمانی، تجربه جراح و پوشش بیمه بستگی دارد. معمولاً هزینه تعویض نیمه کمتر از تعویض کامل است، چون جراحی محدودتر و پروتز کوچکتر است. با این حال، کیفیت پروتز و مهارت جراح نقش مهمی در نتیجه نهایی دارد و نباید فدای کاهش هزینه شود.
آیا تعویض نیمه مفصل زانو میتواند جایگزین تعویض کامل شود؟
در پاسخ به این سؤال که تعویض نیمه زانو بهتر است یا کامل، باید گفت که تعویض نیمه نمیتوانیدجایگزین تعویض کامل باشد. این روش فقط در موارد خاص، یعنی آرتروز محدود و یکطرفه، مناسب است و میتواند سالها تعویض کامل را به تأخیر بیندازد و کیفیت زندگی را بهبود دهد.
تعویض مفصل نیمه زانو توسط دکتر علیرضا منافی
دکتر علیرضا منافی، بهترین جراح تعویض مفصل زانو در تهران است که با تجربه تخصصی در درمانهای جراحی زانو، پس از بررسی کامل شرایط شما، مشخص میکند آیا تعویض نیمه بهترین است یا کامل نتیجه بهتری میدهد. اگر دچار درد یکطرفه زانو هستید و به دنبال راهکاری کمتهاجمی و مؤثر میگردید، میتوانید برای مشاوره تخصصی و بررسی دقیقتر با مطب ایشان تماس بگیرید.
مشاوره و رزرو نوبت از دکتر علیرضا منافی
سؤالات متداول درباره تعویض نیمه مفصل زانو
درد بعد از عمل معمولاً کمتر از تعویض کامل است و با دارو قابل کنترل است.
بیشتر بیماران طی یک تا دو روز بعد از جراحی قادر به راه رفتن هستند.
در برخی بیماران، با پیشرفت آرتروز ممکن است در آینده تعویض کامل لازم شود.
معمولاً بین ۱۰ تا ۱۵ سال یا بیشتر، بسته به شرایط بیمار.
اغلب برای بیماران میانسال با آرتروز محدود بهترین نتیجه را دارد.