تعویض مجدد مفصل زانو زمانی انجام میشود که پروتز زانوی قبلی عملکرد مطلوب خود را از دست داده باشد یا دچار مشکلی شده باشد که دیگر با درمانهای ساده قابل کنترل نیست. بسیاری از بیماران پس از گذشت چند سال از جراحی اول، با درد، لقشدن مفصل یا محدودیت حرکت مواجه میشوند و طبیعی است که بخواهند بدانند آیا پروتز آنها نیاز به تعویض دارد یا خیر. در ادامه هر انچه که باید در مورد این جراحی بدانید را شرح می دهیم.
تعویض مجدد مفصل زانو چیست؟
در تعویض مجدد مفصل زانو پروتز قبلی از مفصل خارج شده و پروتز جدید و مقاومتری جایگزین میشود. این عمل معمولاً پیچیدهتر از جراحی اولیه تعویض مفصل زانو است زیرا بافتها شرایط متفاوتی دارند و استخوانها ممکن است تراکم یا حجم خود را از دست داده باشند. هدف از این جراحی بازگرداندن ثبات، اصلاح درد، بهبود دامنه حرکتی و جلوگیری از آسیبهای بیشتر است.
چه زمانی تعویض مجدد مفصل زانو لازم میشود؟
تعویض مجدد زمانی لازم است که پروتز موجود نتواند نیازهای حرکتی مفصل را برآورده کند یا دچار اختلالی شود که مانع فعالیتهای معمول بیمار گردد. این مشکلات ممکن است بهصورت تدریجی بروز کنند یا بر اثر یک حادثه مثل زمینخوردن یا شکستگی اتفاق بیفتند. زمانی که بیمار با دردهای طولانیمدت، ناپایداری زانو یا عملکرد غیرطبیعی مفصل روبهرو میشود، معمولاً نیاز به بررسی عمیقتر برای تشخیص علت و تعیین زمان مناسب جراحی تعویض مجدد وجود دارد.
علائم نیاز به تعویض مجدد مفصل زانو
اگر هر یک از علائم زیر را به همراه دارید، ممکن است نیاز به تعویض مفصل زانو داشته باشید؛ برای بررسبی و معاینه بهتر است به بهترین دکتر تعویض مفصل زانو مراجعه کنید.
- درد شدید یا مداوم مفصل
- احساس لقشدن یا ناپایداری مفصل
- کاهش دامنه حرکتی یا گیرکردن زانو
- تورم و گرمی طولانیمدت زانو
دلایل تعویض مجدد مفصل زانو
این جراحی معمولا زمانی انجام میسود که عمر پروتز تمام شده باشد و یا حادثه ای باعث آسیب پروتز شده باشد. در ادامه دلایل تعویض مجدد مفصل زانو را بررسی می کنیم:
لق شدن پروتز و کاهش چسبندگی آن به استخوان
لق شدن پروتز بهمرور زمان اتفاق میافتد و میتواند ناشی از سایش طبیعی، فعالیت زیاد، افزایش وزن یا کیفیت پایین استخوان باشد. زمانی که پروتز از جای خود حرکت میکند، درد، ناپایداری و کاهش عملکرد مفصل ایجاد میشود. در این شرایط جراح باید پروتز قدیمی را برداشته و پروتز بزرگتر و محکمتری جایگزین کند.
عفونت مفصل مصنوعی
عفونت بعد از تعویض مفصل زانو یکی از خطرناکترین علل نیاز به جراحی مجدد است و میتواند در هفتهها یا حتی سالها بعد از جراحی اولیه اتفاق بیفتد. وقتی عفونت وارد مفصل مصنوعی میشود، درمان دارویی بهتنهایی کافی نیست و معمولاً باید پروتز خارج شده و پس از پاکسازی کامل مفصل، پروتز جدید قرار داده شود. شدت عفونت و زمان تشخیص، نقش زیادی در انتخاب روش درمان دارد.
ساییدگی یا شکست قطعات پروتز
پروتزهای زانو گرچه دوام بالایی دارند، اما ممکن است پس از سالها دچار ساییدگی یا شکست شوند. این مشکل بیشتر در بیماران فعالتر یا افرادی با وزن بالا مشاهده میشود. زمانی که قطعات پلیاتیلن یا فلزی دچار تخریب شوند، مواد ساییدهشده میتوانند التهاب ایجاد کنند و در نهایت عملکرد مفصل را مختل سازند.
شکستگی استخوان اطراف پروتز
گاهی بر اثر حادثه یا زمینخوردن، استخوان اطراف پروتز دچار شکستگی میشود. اگر شکستگی شدید باشد یا به ثبات پروتز آسیب وارد کند، بیمار نیاز به جراحی تعویض مجدد پیدا میکند. در این وضعیت باید هم پروتز و هم استخوان آسیبدیده ترمیم شود.
تشخیص نیاز به تعویض مجدد مفصل زانو
پزشک برای بررسی وضعیت پروتز از رادیوگرافی معمولی، CT یا MRI استفاده میکند. این تصاویر نشان میدهند که آیا پروتز در جای درست قرار دارد، لق شده یا دچار شکست شده است. همین اطلاعات پایهایترین ابزار برای تصمیمگیری درباره تعویض مجدد محسوب میشود.
اگر هم علائم التهاب یا عفونت وجود داشته باشد، آزمایش خون، ESR، CRP و در موارد لازم نمونهگیری از مایع مفصل انجام میشود.
نحوه انجام جراحی تعویض مجدد مفصل زانو
اولین مرحله برای انجام این جراحی خارجکردن پروتز قبلی است که معمولاً با دقت زیادی انجام میشود تا کمترین آسیب به استخوانها وارد شود. این مرحله از جراحی نسبت به تعویض اولیه زمانبرتر و چالشبرانگیزتر است، زیرا پروتز به استخوان چسبیده است و خارج کردن آن نیازمند تخصص بالاست.
پس از برداشتن پروتز، جراح وضعیت استخوان را ارزیابی میکند. اگر نقص یا از بینرفتن حجم استخوان وجود داشته باشد، ممکن است نیاز به استفاده از گرافت یا قطعات پرکننده مخصوص باشد تا زمینه برای قرار دادن پروتز جدید فراهم شود.
خطرات و عوارض احتمالی تعویض مجدد مفصل زانو
جراحی تعویض مجدد به دلیل پیچیدگی بیشتر احتمال عوارض بیشتری نسبت به تعویض اولیه دارد؛ البته این عوارض زمانی ایجاد می شود که مراقبت های بعد از تعویض مفصل زانو را به خوبی رعایت نکنید.
- عفونت
- لخته خون
- آسیب به استخوان
- محدودیت حرکت
- احتمال نیاز به جراحی مجدد در آینده
دوران نقاهت و بهبودی پس از تعویض مجدد مفصل زانو
دوران نقاهت معمولاً طولانیتر از تعویض اولیه است و فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل زانو باید به خوبی دنبال شود. طی هفتههای اول، باید درد و التهاب را با داروهای تجویزی مدیریت کنید. معمولاً هم پس از ۶ تا ۱۲ هفته قادر به انجام فعالیتهای عادی هستید، اما بازیابی کامل قدرت عضلانی ممکن است چند ماه زمان ببرد. همکاری با فیزیوتراپیست و رعایت دستورالعملهای پزشکی نقش مهمی در موفقیت نهایی دارد.
هزینه جراحی تعویض مجدد مفصل زانو
هزینه این جراحی بسته به نوع پروتز، میزان پیچیدگی، نوع بیمارستان، طول بستری و خدمات جانبی متفاوت است. از آنجا که جراحی مجدد پیچیدهتر است، هزینه آن معمولاً نسبت به تعویض اولیه بالاتر است. بیمهها بخشی از هزینه را پوشش میدهند، اما میزان دقیق آن به نوع بیمه و شرایط بیمار بستگی دارد.
مشاوره و رزرو نوبت از دکتر علیرضا منافی