فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن، یکی از اصلیترین مراحل درمانی پس از جراحی است. با انجام تمرینات اصولی و زیر نظر متخصص، درد کاهش پیدا میکند، عضلات لگن و ران تقویت میشوند و میتوانید سریعتر به فعالیتهای روزمره بازگردید. این روند تنها محدود به چند حرکت ساده نیست، بلکه برنامهای دقیق و مرحلهبندیشده دارد که از روزهای ابتدایی پس از جراحی آغاز میشود.
اما تمرینات شامل چه مواردی میشود؟، از چه زمانی باید شروع شود و تا چه مدت باید ادامه پیدا کند؟. در ادامه این مقاله همراه ما باشید تا علاوه بر بررسی تمام این پرسشها، با بهترین دکتر ارتوپد برای فیزیوتراپی اشنا شوید.
فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن چگونه است؟
فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن درمان نقش خیلی موثری در بهبود عملکرد مفصل مصنوعی و افزایش کیفیت زندگی بعد از تعویض مفصل لگن دارد. به کمک آن، عضلاتی که به دلیل جراحی ضعیف شدهاند دوباره قدرت میگیرند و میتوانبد بدون محدودیت به کارهای روزانه بپردازبد.
این روند معمولاً ترکیبی از تمرینات حرکتی، آموزش راه رفتن، تقویت عضلات اطراف لگن و اصلاح وضعیت بدن است که با دستگاههای تخصصی و تمرینات خانگی دنبال میشوند تا بهترین نتیجه ممکن را به دست آورید.
تقویت عضلات لگن بعد از تعویض مفصل لگن
تقویت عضلات لگن بعد از تعویض مفصل لگن یکی از اصلیترین مراحل بازتوانی است، زیرا مفصل مصنوعی بدون حمایت کافی عضلات نمیتواند عملکرد مطلوبی داشته باشد. بعد از جراحی تعویض مفصل لگن، به دلیل استراحت طولانیمدت و کاهش تحرک، عضلات اطراف لگن و ران دچار ضعف میشوند. همین موضوع باعث میشود در راه رفتن، حفظ تعادل و انجام کارهای روزمره با مشکل مواجه شوید. فیزیوتراپی با تمرینات هدفمند بهتدریج این عضلات را فعال و قویتر میکند و به کمک میکند با ثبات بیشتری حرکت کنید.
برنامه تقویتی معمولاً شامل تمرینات سادهای مثل سفت و شل کردن عضلات ران (ایزومتریک)، بالا آوردن پا در حالت صاف، باز و بسته کردن پا در وضعیت خوابیده و در مراحل بعدی حرکات مقاومتی با کشهای ورزشی یا دستگاههای مخصوص است. این تمرینات به مرور باعث افزایش قدرت، کاهش درد و جلوگیری از لنگیدن میشوند. ادامه و پیگیری این حرکات نهتنها به بازگشت سریعتر بیمار به زندگی عادی کمک میکند، بلکه طول عمر مفصل مصنوعی را نیز افزایش میدهد.
اهمیت و فواید فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن
بدون فیزیوتراپی که اصلیترین بخش مراقبت های بعد از تعویض مفصل لگن است، جراحی به تنهایی نتیجهای کامل نخواهد داشت. این مرحله تکمیلکننده عمل جراحی است و فواید متعددی به همراه دارد؛ ازجمله:
- کاهش درد و التهاب پس از جراحی
- افزایش دامنه حرکتی لگن
- جلوگیری از خشکی مفصل مصنوعی
- تقویت عضلات ران، باسن و کمر
- آموزش راه رفتن صحیح و بدون فشار
- تسریع در بازگشت به زندگی عادی
بهترین زمان شروع فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن
بر اساس توصیه بهترین دکتر ارتوپد تهران، معمولاً از همان روزهای ابتدایی پس از عمل (گاهی حتی روز بعد از جراحی) تمرینات ساده در تخت شروع میشوند. هدف در این مرحله، پیشگیری از لخته شدن خون، کاهش درد و حفظ حرکت اولیه مفصل است.
با گذشت چند روز، میتوانید با کمک فیزیوتراپیست حرکات بیشتری انجام دهبد و از هفته دوم به بعد، تمرینات تقویتی و تمرینات راه رفتن به برنامه اضافه میشود.
تمرینات فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن
تمرینات فیزیوتراپی بهصورت مرحلهای طراحی میشوند. در روزهای اول، حرکات سادهای مانند حرکت مچ پا، خم و راست کردن آرام زانو و جمعکردن عضلات ران انجام میشود. این تمرینات باعث افزایش گردش خون و جلوگیری از ضعف عضلانی میشوند.
در مراحل بعد، حرکات تعادلی، تمرینات قدرتی برای باسن و ران و آموزش راه رفتن بعد از تعویض مفصل لگن اضافه میشود. برخی بیماران نیاز به استفاده از وسایل کمکی مانند واکر یا عصا دارند که نحوه استفاده صحیح از آنها در جلسات فیزیوتراپی آموزش داده میشود. در نهایت، یاد میگیربد بدون فشار اضافه روی مفصل مصنوعی، فعالیتهای روزانه را انجام دهبد.
| مرحله | بازه زمانی | اهداف اصلی | تمرینات و اقدامات مهم |
| مرحله اول (بلافاصله بعد از عمل) | روز ۱ تا ۷ | جلوگیری از لخته خون، کاهش درد و ورم، شروع حرکت ملایم | حرکت مچ پا به بالا و پایین سفت و شل کردن ران (ایزومتریک) خم و راست کردن آرام زانو آموزش نشستن و ایستادن صحیح |
| مرحله دوم (شروع فیزیوتراپی فعال) | هفته ۲ تا ۴ | تقویت اولیه عضلات لگن و ران، یادگیری راه رفتن با واکر یا عصا | بالا آوردن پا در حالت صاف باز و بسته کردن پا در حالت خوابیده تمرین تعادل با کمک واکر تمرین راه رفتن در سطح صاف |
| مرحله سوم (پیشرفت تمرینات) | هفته ۵ تا ۸ | افزایش قدرت عضلات، بهبود تعادل، کاهش نیاز به وسایل کمکی | تمرینات مقاومتی با کش تمرین پل (Bridge) نیماسکات ملایم راه رفتن با عصا و سپس بدون وسیله |
| مرحله چهارم (بازگشت به زندگی روزمره) | ماه ۳ تا ۴ | بازگشت به فعالیتهای روزمره، افزایش استقامت | دوچرخه ثابت شنا تمرینات تعادلی پیشرفته تمرین بالا رفتن از پلهها |
| مرحله پنجم (فعالیتهای پیشرفته) | ماه ۴ به بعد | بازیابی کامل عملکرد لگن و پیشگیری از عوارض بلندمدت | تمرینات مقاومتی سنگینتر فعالیتهای سبک ورزشی آموزش وضعیتهای صحیح بدن در کارهای روزانه |
مدت زمان فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن
مدت زمان فیزیوتراپی برای هر فرد متفاوت است، اما به طور کلی بین ۶ تا ۱۲ هفته ادامه دارد. در این مدت، شدت و نوع تمرینات بهتدریج افزایش پیدا میکند تا عضلات توان کافی برای حمایت از مفصل مصنوعی را به دست آورند.
البته عواملی مثل سن ، وضعیت سلامتی، میزان آسیبهای قبلی و حتی وزن بدن میتواند طول دوره را کوتاهتر یا طولانیتر کند. مهمترین نکته این است که جلسات بهطور منظم دنبال شوند و وقفه طولانی بین آنها ایجاد نشود، زیرا در غیر این صورت روند بهبودی مختل خواهد شد.
عوارض بیتوجهی به فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن
نادیده گرفتن فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن میتواند مشکلات جدی ایجاد کند. بیمارانی که این مرحله را جدی نمیگیرند، معمولاً با محدودیت حرکتی و درد طولانیمدت روبهرو میشوند. همچنین خطر دررفتگی مفصل مصنوعی یا کاهش عمر آن بیشتر خواهد شد.
مهمترین عوارض بیتوجهی به فیزیوتراپی عبارتند از:
- محدودیت در خم و راست کردن مفصل
- ضعف شدید عضلات ران و لگن
- افزایش خطر زمینخوردن
- باقی ماندن درد و التهاب مزمن
- کاهش طول عمر مفصل مصنوعی
هزینه فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن
هزینه جلسات فیزیوتراپی به عوامل مختلفی بستگی دارد؛ برای مثال تعداد جلسات، نوع تمرینات و تجهیزات مورد استفاده و… معمولاً دوره کامل شامل چندین جلسه در کلینیک و مجموعهای از تمرینات خانگی است.
از طرفی، برخی بیمهها بخش قابل توجهی از هزینهها را پوشش میدهند. به همین دلیل بهتر است پیش از شروع درمان، درباره شرایط بیمه و تعرفههای کلینیک اطلاعات دقیقی کسب کنید. انتخاب یک مرکز مجهز و تحت نظر پزشک ارتوپد، ارزش پرداخت هزینه را دارد زیرا نتایج درمانی بهتر و سریعتری به همراه خواهد داشت.
بهترین متخصص برای فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن
فیزیوتراپی زمانی نتیجهبخش خواهد بود که زیر نظر متخصص ارتوپد و تیم توانبخشی حرفهای انجام شود. برنامه درمانی باید متناسب با شرایط هر فرد طراحی شود، نه بر اساس یک الگوی عمومی. همین موضوع اهمیت انتخاب پزشک و کلینیک مناسب را دوچندان میکند.
در این مسیر، دکتر علیرضا منافی (متخصص ارتوپد) با تجربه فراوان در جراحی و توانبخشی بیماران، برنامههای فیزیوتراپی اختصاصی ارائه میدهد. تحت نظر ایشان، نهتنها از نظر جراحی بلکه در مراحل پس از عمل مثل مدت استراحت بعد از تعویض مفصل لگن، نیز بهطور کامل تحت کنترل قرار میگیربد تا بهترین نتیجه درمانی حاصل شود.
در پایان؛ نقش فیزیوتراپی بعد تر تعویض مفصل لگن
فیزیوتراپی بعد از تعویض مفصل لگن، با کاهش درد، تقویت عضلات و افزایش دامنه حرکتی، شما را به زندگی عادی بازمیگرداند. هرچه جلسات منظمتر و تحت نظر متخصص پیش بروند، سرعت و کیفیت بهبود بیشتر خواهد بود.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان این جراحی را انجام دادهاید، توصیه میکنیم روند فیزیوتراپی را جدی بگیرید و تحت نظر متخصص ارتوپد آن را ادامه دهید. برای دریافت مشاوره تخصصی و شروع برنامه فیزیوتراپی اختصاصی خود میتوانید با مطب دکتر علیرضا منافی تماس بگیرید و وقت مشاوره رزرو کنید.
مشاوره و رزرو نوبت از دکتر علیرضا منافی