انتخاب بین تعویض مفصل زانو یا استئوتومی به سن، شدت آرتروز، میزان درد، شکل زانو و سبک زندگی شما بستگی دارد. اگر مفصل زانوتان دچار آسیب شده یا آرتروز دارید، در ادامه همراه ما باشید تا با تفاوت تعویض مفصل زانو یا استئوتومی و مزایا هریک آشنا شوید.
تفاوت تعویض مفصل زانو و آرتروسکوپی
در استئوتومی ناحیه مورد نظر برش میخورد و جراح اقدامات لازم را انجام میدهد؛ ولی مفصل زانو دست نخورده باقی میماند. تعویض مفصل اما مستقیماً سراغ ریشه مشکل میرود و مفصل آسیبدیده را جایگزین میکند. استئوتومی بیشتر روی اصلاح مکانیک زانو تمرکز دارد، در حالی که تعویض مفصل تمرکزش روی حذف کامل درد است. به همین دلیل نتیجه استئوتومی معمولاً موقتی است، اما نتیجه تعویض مفصل معمولاً پایدارتر و قابل پیشبینیتر خواهد بود.
استئوتومی زانو چیست و در چه مواردی استفاده میشود؟
استئوتومی زانو یک جراحی اصلاحی است که هدف آن «حفظ مفصل طبیعی» تا جای ممکن است. وقتی آرتروز فقط یک سمت زانو را درگیر کرده، معمولاً فشار وزن بدن بهطور نابرابر روی همان بخش آسیبدیده میافتد و درد را بیشتر میکند.
در استئوتومی، جراح با ایجاد یک برش حسابشده در استخوان و تغییر زاویه آن، مسیر فشار را عوض میکند تا وزن بدن به قسمت سالمتر منتقل شود. نتیجه این کار کاهش درد و کند شدن روند تخریب مفصل است. در این روش خبری از پروتز نیست و مفصل خودتان باقی میماند، به همین دلیل استئوتومی بیشتر برای کسانی مناسب است که مفصلشان سالم است و نمیخواهند سراغ تعویض مفصل بروند.
| مزایای استئوتومی زانو | محدودیتها و معایب استئوتومی زانو |
|---|---|
| حفظ مفصل طبیعی و اجتناب از پروتز | نتیجه دائمی نیست و ممکن است موقتی باشد |
| مناسب برای بیماران جوان و فعال | دوران نقاهت طولانیتر نسبت به تعویض مفصل |
| امکان تأخیر چندساله در تعویض مفصل زانو | درد اولیه بعد از عمل معمولاً بیشتر است |
| حفظ حس طبیعی حرکت زانو | نیاز به صبر و همکاری بیمار در دوران بهبودی |
| مناسب برای آرتروز یکطرفه زانو | برای آرتروز پیشرفته مناسب نیست |
| امکان انجام تعویض مفصل در آینده | جوشخوردن استخوان زمانبر است |
| کمک به اصلاح محور و بیومکانیک زانو | نتیجه وابسته به انتخاب درست بیمار است |
تعویض مفصل زانو چیست و چه هدفی دارد؟
در تعویض مفصل زانو سطوح آسیبدیده مفصل زانو برداشته شده و با اجزای مصنوعی جایگزین میشود. این روش معمولاً برای افرادی انجام میشود که دچار آرتروز پیشرفته، ساییدگی شدید غضروف یا تغییر شکل مفصل شدهاند و درد آنها با درمانهای غیرجراحی یا روشهای کمتهاجمی کنترل نمیشود.
هدف از تعویض مفصل زانو، حذف درد مزمن، بازگرداندن توان حرکتی و بهبود کیفیت زندگی است. این جراحی زمانی انجام میشود که مفصل دیگر قابلیت ترمیم طبیعی ندارد و ادامه وضعیت فعلی باعث محدودیت در راه رفتن، نشستن یا فعالیتهای روزمره میشود.
| مزایا | محدودیتها |
| کاهش قابلتوجه درد زانو | جراحی تهاجمی |
| بهبود چشمگیر حرکت و عملکرد مفصل | دوران نقاهت طولانیتر |
| درمان مؤثر آرتروز پیشرفته | احتمال عوارض تعویض مفصل زانو |
| افزایش کیفیت زندگی در بلندمدت | طول عمر محدود پروتز |
| کاهش نیاز به درمانهای مکرر | احتمال نیاز به جراحی مجدد در آینده |
روش جراحی تعویض مفصل زانو
در ویدیو بالا میتوانید نحوه انجام عمل تعویض مفصل زانو را مشاهده کنید.
تعویض مفصل زانو و آرتروسکوپی، هریک برای چه افرادی بهتر است؟
اگر شما با درد مداوم زانو روبهرو هستید که حتی در حالت استراحت هم ادامه دارد، دامنه حرکتتان بهشدت کاهش یافته و تصاویر رادیولوژی نشاندهنده آرتروز پیشرفته هستند، تعویض مفصل زانو میتواند مناسبتر است.
در مقابل وقتی درد زانو شدید و مداوم شده و دیگر با دارو، فیزیوتراپی یا جراحیهای اصلاحی قابل کنترل نیست، تعویض مفصل منطقیتر است.
| شرایط انجام استئوتومی زانو | شرایط انجام تعویض مفصل زانو |
|---|---|
| آرتروز محدود به یک بخش از زانو، معمولاً قسمت داخلی | آرتروز پیشرفته و درگیرکننده چند بخش زانو |
| سن پایینتر، معمولاً زیر ۶۰ سال | سن بالاتر، معمولاً بالای ۶۰ سال |
| تمایل بیمار به حفظ مفصل طبیعی زانو | ناتوانی شدید و کاهش محسوس کیفیت زندگی |
| فعالیت بدنی بالا و نیاز به تحرک بیشتر | محدودیت حرکتی شدید و درد مداوم |
| تغییر شکل زانو خفیف تا متوسط | تغییر شکل واضح و پیشرفته زانو |
| رباطهای اصلی زانو سالم هستند | ممکن است رباطها نیز دچار آسیب شده باشند |
| وزن بدن متعادل یا اضافهوزن خفیف | اضافهوزن متوسط تا زیاد هم قابل قبول است |
| امکان به تأخیر انداختن تعویض مفصل وجود دارد | سایر روشهای درمانی مؤثر نبودهاند |
مقایسه تعویض مفصل زانو و آرتروسکوپی از نظر میزان درد و نقاهت
بعد از استئوتومی، چون استخوان بریده و دوباره تنظیم میشود، درد اولیه و زمان جوشخوردن بیشتر است و بهبودی کامل زمان میبرد. در مقابل، درد بعد از تعویض مفصل زانو، معمولاً سریعتر کاهش پیدا میکند، اما برای تقویت عضلات باید به صورت منظم فیزیوتراپی کنید. بهطور کلی، مسیر بهبودی بعد از تعویض مفصل سریعتر است، در حالی که استئوتومی صبر و همکاری بیشتری میطلبد.
طول عمر نتایج استئوتومی و تعویض مفصل زانو
استئوتومی در بهترین حالت، میتواند ۵ تا ۱۰ سال روند آرتروز را کند، کند و نیاز به تعویض مفصل را عقب بیندازد. در مقابل، پروتزهای تعویض مفصل زانو معمولاً ۱۵ تا ۲۰ سال یا حتی بیشتر دوام دارند. به همین دلیل، سن شما نقش مهمی در انتخاب بین این دو روش دارد.
آیا استئوتومی میتواند جایگزین تعویض مفصل زانو شود؟
در بسیاری از بیماران استئوتومی دقیقاً با همین هدف انجام میشود. اگر آرتروز محدود باشد و مفصل هنوز قابلیت اصلاح داشته باشد، استئوتومی میتواند سالها تعویض مفصل را عقب بیندازد. اما باید واقعبین باشید؛ این روش درمان قطعی آرتروز نیست و در بسیاری از موارد، تعویض مفصل در آینده همچنان لازم خواهد شد.
در پایان
اگر نمیدانید که تعویض مفصل زانو یا استئوتومی؛ کدام بهتر است؟ به شرایط خاص شما بستگی دارد. استئوتومی برای کسانی که هنوز میخواهند مفصل طبیعیشان را حفظ کنند مناسبتر است و تعویض مفصل برای افرادی که درد شدید و آرتروز پیشرفته دارند. در آخر دکتر متخصص ارتوپد با معاینه و بررسی مشخص میکند کدام روش باید انجام شود.
مشاوره و رزرو نوبت از دکتر علیرضا منافی