عوارض تعویض مفصل زانو برای هرشخصی ممکن است ایجاد شود. برخی از این عارضهها طبیعی هستند و جای نگرانی ندارند؛ اما برخی خطرناکاند و باید فورا درمان شوند. طبیعی است که هر جراحی بزرگی ممکن است با یکسری واکنشها و تغییرات همراه باشد، اما دانستن اینکه کدام عارضهها طبیعیاند و کدام خطرناک، باعث میشود بدون نگرانی مسیر درمان را طی کنید.
اگر این جراحی را انجام دادهاید یا قصد انجام آن را دارید، در ادامه همراه ما باشید تا با عوارضی که ممکن است بعد از تعویض مفصل زانو ایجاد شود، آشنا شوید.
عوارض تعویض مفصل زانو چیست؟
عوارض تعویض مفصل زانو برای هر شخصی متفاوت است. خوشبختانه بیشتر بیماران بعد از تعویض مفصل زانو، عملکرد مفصلشان بهتر میشود و تنها درصد کمی ممکن است با مشکلاتی روبهرو شوند. اگر این عمل توسط جراح متخصص و باتجربهای مثل دکتر علیرضا منافی انجام شود، احتمال بروز عوارض تعویض مفصل زانو تقریباً صفر است.
بخشی از عوارض بعد از عمل کاملاً طبیعیاند و بخشی دیگر خطرناکاند و نیاز به بررسی فوری دارند. در واقع، عوارض طبیعی بخشی از روند ترمیم بدن محسوب میشوند؛ در حالی که عوارض خطرناک معمولاً به دلیل بیتوجهی به مراقبت های بعد از تعویض مفصل زانو یا شرایط خاص بدن ایجاد میشوند
عوارض طبیعی بعد از تعویض مفصل زانو
در روزها و هفتههای ابتدایی بعد از عمل، بدن در حال ترمیم بافتها و سازگاری با مفصل جدید است. به همین دلیل بروز برخی عوارض که در ادامه بررسی میکنیم، طبیعی بوده و جای نگرانی ندارد.
درد و تورم بعد از جراحی
یکی از شایعترین واکنشهای بدن بعد از تعویض مفصل زانو، درد و ورم در ناحیه جراحی است. این حالت در واقع بخشی از روند بهبودی است و با مصرف داروهای ضد درد، بالا نگه داشتن پا و استفاده از کمپرس سرد کنترل میشود. در بیشتر بیماران، درد در هفتههای اول بهتدریج کاهش پیدا میکند.
خشکی و سفتی مفصل
بعد از جراحی، ممکن است بیمار احساس کند مفصل جدیدش بهخوبی حرکت نمیکند یا کمی سفت شده است. این وضعیت موقتی است و معمولاً به دلیل بیتحرکی یا التهاب بافتها ایجاد میشود. فیزیوتراپی و تمرینهای سادهای که پزشک آموزش میدهد، به بازگشت دامنه حرکتی طبیعی کمک زیادی میکند.
بیحسی یا احساس گرما در اطراف زانو
گاهی بیماران از احساس بیحسی یا گرمای خفیف در محل عمل شکایت دارند. این احساس معمولاً به دلیل ترمیم عصبهای سطحی یا افزایش جریان خون است و در عرض چند هفته برطرف میشود.
ترشح مختصر از محل زخم
اگر ترشحات زخم شفاف یا کمی صورتیرنگ باشد، نشانه روند طبیعی ترمیم است. اما اگر ترشحات چرکی یا بدبو شوند یا بیمار تب داشته باشد، حتماً باید پزشک را مطلع کند تا از احتمال عفونت جلوگیری شود.
عوارض خطرناک بعد از تعویض مفصل زانو
اگرچه بیشتر بیماران هیچ مشکل خاصی پیدا نمیکنند، اما در برخی موارد ممکن است عوارض جدی رخ دهد که نیاز به بررسی سریع توسط پزشک دارد. تشخیص زودهنگام این عوارض میتواند از آسیبهای بعدی جلوگیری کند.
عفونت مفصل مصنوعی
عفونت یکی از مهمترین عوارضی است که ممکن است پس از عمل ایجاد شود. عفونتهای سطحی معمولاً با درمان دارویی کنترل میشوند، اما اگر عفونت به قسمت عمقی برسد، ممکن است مفصل مصنوعی را درگیر کند. علائمی مثل تب، درد شدید، قرمزی زیاد یا ترشح چرکی از زخم باید جدی گرفته شود. در این شرایط پزشک با بررسی وضعیت و احتمالاً شستوشوی مفصل، مشکل را برطرف میکند.
لخته شدن خون در پاها
بیتحرکی طولانی بعد از عمل ممکن است باعث ایجاد لخته خون بعد از تعویض مفصل زانو در رگهای پا شود. به همین دلیل پزشکان معمولاً داروهای ضد انعقاد تجویز میکنند و توصیه میکنند بیمار در اولین فرصت حرکات سبک پا را شروع کند. بالا نگه داشتن پا و پوشیدن جوراب ضد آمبولی هم به جلوگیری از این وضعیت کمک میکند.
شل شدن مفصل مصنوعی
در موارد نادر، ممکن است پس از چند ماه یا چند سال، پروتز از جای خود لق شود. این حالت معمولاً با درد عمیق، صدای کلیک یا ناپایداری زانو همراه است. انتخاب پروتز باکیفیت و جراحی دقیق توسط پزشک باتجربه، احتمال بروز این عارضه را به حداقل میرساند.
آسیب عصب یا رگ
در حین عمل جراحی، احتمال آسیب جزئی به برخی عصبها یا عروق اطراف زانو وجود دارد. این وضعیت معمولاً موقتی است و در مدت کوتاهی برطرف میشود. اگر بیمار بیحسی طولانی یا ضعف حرکتی داشت، پزشک با انجام تستهای عصبی علت را بررسی میکند.
درد مزمن یا محدودیت حرکتی
در درصد کمی از بیماران، ممکن است زانو پس از عمل دچار خشکی یا درد طولانیمدت شود. این مشکل معمولاً به دلیل چسبندگی بافتها یا ضعف عضلات است و با انجام منظم فیزیوتراپی و تمرینات کششی برطرف میشود.
چه عواملی خطر بروز عوارض را افزایش میدهند؟
برخی شرایط خاص مثل موارد زیر، میتوانند احتمال بروز عوارض بعد از تعویض مفصل زانو را بیشتر کنند:
- بیماران مبتلا به دیابت، فشار خون بالا یا چاقی، در معرض ریسک بالاتری هستند و باید قبل از عمل شرایطشان کنترل شود.
- مصرف سیگار باعث کاهش اکسیژنرسانی به بافتها و تأخیر در ترمیم زخم میشود.
- تحرک نداشتن بعد از عمل باعث ضعف عضلات و افزایش احتمال لخته خون میشود.
- مصرف نکردن دارو، بیتوجهی به فیزیوتراپی یا پانسمان نادرست میتواند روند بهبود را مختل کند.
- تجربه جراح بیش از هر عامل دیگری در موفقیت عمل و کاهش عوارض تأثیر دارد.
چگونه از عوارض تعویض مفصل زانو پیشگیری کنیم؟
با رعایت نکات زیر، میتوان احتمال بروز بیشتر عوارض را به حداقل رساند:
۱. انتخاب جراح متخصص و باتجربه:
انتخاب بهترین دکتر تعویض مفصل زانو مثل دکتر علیرضا منافی که سالها تجربه جراحی زانو و لگن دارد، تضمینکننده دقت و ایمنی در عمل است.
۲. رعایت دقیق مراقبتهای بعد از عمل:
تمیز نگهداشتن زخم، مصرف دارو طبق دستور پزشک و پیگیری منظم جلسات ویزیت از اصول اصلی است.
۳. انجام فیزیوتراپی:
حرکات اصلاحی و تمرینهای مناسب بعد از عمل، از خشکی و درد زانو جلوگیری میکند و به ترمیم سریعتر کمک میکند.
۴. تغذیه مناسب:
مصرف مواد غذایی غنی از پروتئین، آهن و ویتامین C روند بازسازی بافتها را سرعت میدهد.
۵. کنترل وزن:
اضافه وزن فشار زیادی به مفصل مصنوعی وارد میکند، بنابراین حفظ وزن ایدهآل بعد از عمل اهمیت زیادی دارد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کنید؟
اگر بعد از جراحی، علائمب مثل تب بالا یا لرز، قرمزی و درد شدید اطراف زخم، ترشح چرکی یا بدبو از محل بخیه، بیحسی یا سردی پا، احساس شلی یا ناپایداری در مفصل داشتید، باید سریعا به جراح خود مراجعه کنید.
اگر با وجود این علائم به موقع به پزشک مراجعه نکنید، ممکن است باعث پیشرفت عفونت یا آسیب به مفصل مصنوعی شود.
در پایان؛ عوارض تعویض مفصل زانو خطرناک است؟
عوارض تعویض مفصل زانو معمولاً موقتی و قابلکنترل هستند و در صورت رعایت مراقبتهای لازم، به خوبی دوران نقاهت را پشت سر میگذارید و به زندگی عادی بازمیگردید. موفقیت این جراحی تا حد زیادی به تجربه جراح، کیفیت پروتز و همکاری در دوران نقاهت و رعایت مراقبت ها بستگی دارد.
تعویض مفصل زانو اگر توسط یک جراح زانو و لگن باتجربه انجام شود، نه تنها عوارض خاصی ندارد بلکه کیفیت زندگی شما را به شکل چشمگیری بهبود میدهد. دکتر علیرضا منافی، جراح ارتوپد و فوقتخصص زانو در تهرام، با سالها تجربه در جراحیهای مفصل زانو و لگن، یکی از شناختهشدهترین پزشکان این حوزه است.
اگر شما یا یکی از عزیزانتان قصد انجام تعویض مفصل زانو را دارید یا از عوارض آن نگران هستید، میتوانید برای دریافت مشاوره تخصصی و ارزیابی دقیق وضعیت زانو با کلینیک دکتر منافی تماس بگیرید.
مشاوره و رزرو نوبت از دکتر علیرضا منافی