استئوتومی لگن یک روش جراحی ارتوپدی پیشرفته است که برای درمان مشکلات ساختاری مفصل لگن و پیشگیری از بروز آرتروز زودرس به کار میرود. بسیاری از بیماران جوانی که دچار دیسپلازی لگن یا مشکلات مادرزادی و اکتسابی در این ناحیه هستند، با کمک این جراحی میتوانند سالهای طولانی از مفصل طبیعی خود استفاده کنند، بدون اینکه به تعویض مفصل نیاز داشته باشند.
اگر برایتان شوال شده که این جراحی چگونه انجام میشود، چه کسانی باید آن را انجام دهند، چه مزایا و معایبی دارد و مهمتر از همه، چه هزینهای را باید برای آن در نظر گرفت. در ادامه همراه ما باشید تا با تمام جزئیات مربوط به استئوتومی لگن آشنا شوید.
استئوتومی لگن چیست؟
استئوتومی لگن در واقع نوعی جراحی اصلاحی استخوان است که هدف اصلی آن تغییر زاویه و موقعیت استخوان لگن برای بهبود عملکرد مفصل ران است. در افراد سالم، حفره لگن یا همان استابولوم، سر استخوان ران را به صورت کامل و صحیح در بر میگیرد و باعث میشود فشارها به صورت طبیعی توزیع شوند. اما در برخی افراد به دلایل مادرزادی یا رشد غیرطبیعی، این حفره عمق کافی ندارد و سر استخوان ران به درستی در جای خود قرار نمیگیرد.
همین وضعیت باعث افزایش اصطکاک، ساییدگی غضروف و در نهایت بروز درد و محدودیت حرکتی میشود. در چنین شرایطی، جراح به جای اینکه کل مفصل را با یک پروتز مصنوعی جایگزین کند، استخوان لگن را برش داده و دوباره در زاویهای جدید ثابت میکند تا تماس مناسبتری با سر استخوان ران ایجاد شود.
تفاوت مهم استئوتومی لگن با تعویض مفصل لگن این است که در این روش، مفصل طبیعی بیمار حفظ میشود. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا پروتزهای مصنوعی عمر محدودی دارند و ممکن است بعد از ۱۵ تا ۲۰ سال نیاز به تعویض مجدد داشته باشند. در حالی که با انجام استئوتومی، بیمار میتواند سالهای بیشتری از مفصل طبیعی خود استفاده کند و تعویض مفصل را به سنین بالاتر موکول نماید.
چرا استئوتومی لگن انجام میشود؟
اصلیترین دلیل انجام استئوتومی لگن، درمان دیسپلازی لگن است. این بیماری یک ناهنجاری مادرزادی محسوب میشود که در آن حفره لگن کمعمقتر از حالت طبیعی است. اگر این مشکل در کودکی تشخیص داده و درمان نشود، در بزرگسالی باعث درد شدید و حتی آرتروز زودرس میشود.
علاوه بر دیسپلازی، این عمل میتواند برای بیمارانی که دچار دردهای مداوم در کشاله ران یا باسن هستند و محدودیت حرکتی شدیدی دارند نیز مفید باشد. بسیاری از این افراد در سنین جوانی و میانسالی تمایلی به تعویض مفصل ندارند و ترجیح میدهند تا حد امکان مفصل طبیعی خود را حفظ کنند.
همچنین در برخی موارد، بدشکلیهای لگن باعث اختلال در راه رفتن و حتی کوتاهی پا میشود. اصلاح این وضعیت با جراحی استئوتومی میتواند نه تنها درد و محدودیت را کاهش دهد، بلکه کیفیت زندگی و اعتمادبهنفس بیمار را نیز افزایش دهد.
کاندیدای مناسب استئوتومی لگن چه کسانی هستند؟
به طور معمول، افرادی که سن آنها کمتر از ۴۰ سال است و مفصل ران آنها هنوز تخریب کامل نشده، میتوانند این عمل را انجام دهند. افراد زیر کاندیدای خوبی برای انجام این جراحی محسوب میشوند:
- نوجوانان و جوانانی که دچار دیسپلازی مادرزادی لگن هستند.
- بیمارانی که مفصل ران آنها هنوز تخریب کامل نشده و غضروف سالم دارند.
- افرادی که زیر ۴۰ سال هستند و نمیخواهند در سن پایین تعویض مفصل لگن انجام دهند.
- کسانی که از درد مداوم در کشاله ران یا لگن رنج میبرند و درمانهای غیرجراحی جواب نداده است.
- بیمارانی که به دلیل بدشکلی لگن یا زاویه غیرطبیعی استخوان دچار مشکل در راه رفتن یا کوتاهی پا شدهاند.
- افرادی که آرتروز پیشرفته یا تخریب شدید مفصل ندارند و میتوان با اصلاح زاویه استخوان، عملکرد طبیعی مفصل را حفظ کرد.
مراحل و روش انجام جراحی استئوتومی لگن
قبل از هر چیز، باید تحت نظر بهترین جراح ارتوپد معاینه و ارزیابی شوید. عکسبرداری با اشعه ایکس، MRI و آزمایشهای خون بخشی از این ارزیابیها هستند. پس از آمادهسازی، تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرید و جراحی آغاز میشود.
در طول عمل، جراح استخوان لگن را در نقاط خاصی برش داده و زاویه آن را تغییر میدهد. سپس با استفاده از پیچ و پلاک مخصوص، استخوانها در موقعیت جدید ثابت میشوند تا در طول زمان جوش بخورند.
انواع جراحی استئوتومی لگن
روشهای مختلفی برای استئوتومی لگن وجود دارد که در ادامه هریک را بررسی میکنیم:
استئوتومی پرلاک استابولوم (Periacetabular Osteotomy – PAO)
رایجترین روش در بزرگسالان و جوانان است. در این تکنیک، اطراف حفره لگن (استابولوم) در چند نقطه برش داده میشود و سپس کل حفره در زاویهای جدید قرار میگیرد تا پوشش بهتری روی سر استخوان ران ایجاد شود. این روش کمک میکند فشار از روی مفصل برداشته شده و خطر آرتروز کاهش یابد.
استئوتومی سالتر (Salter Osteotomy)
بیشتر در کودکان و نوجوانان استفاده میشود. در این روش، استخوان لگن در قسمت ایلیوم (بالای لگن) یک برش ایجاد میشود و با استفاده از پیوند استخوانی یا گرافت، زاویه لگن تغییر داده میشود. این عمل سادهتر از PAO است و معمولاً در سنین پایین نتایج بسیار خوبی دارد.
استئوتومی گانز (Ganz Osteotomy)
این روش شباهت زیادی به PAO دارد اما تکنیک آن کمی متفاوت است. در استئوتومی گانز نیز بخش استابولوم به طور کامل برش داده میشود و قابلیت جابجایی سهبعدی پیدا میکند. این تکنیک بیشتر در بیماران جوان با دیسپلازی متوسط تا شدید استفاده میشود و نیازمند جراح بسیار باتجربه است.
دوران نقاهت بعد از استئوتومی لگن
معمولاً پس از جراحیف حدود یک هفته در بیمارستان بستری میشوید تا شرایط اولیه پایدار گردد. پس از آن، راه رفتن تنها با کمک عصا یا واکر امکانپذیر است و باید تا چند هفته فشار کمتری روی پای عملشده وارد کنید. فیزیوتراپی بخش جدانشدنی دوران نقاهت است و تمرینات توانبخشی به تقویت عضلات و بازگشت دامنه حرکتی کمک میکند.
بازگشت به فعالیتهای روزمره بین سه تا شش ماه طول میکشد، اما انجام فعالیتهای ورزشی سنگین معمولاً باید تا یک سال به تعویق بیفتد. رعایت دقیق توصیههای پزشک و فیزیوتراپیست در این دوره اهمیت حیاتی دارد، زیرا هرگونه بیتوجهی میتواند نتایج جراحی را تحت تأثیر قرار دهد.
مزایا و معایب استئوتومی لگن
مهمترین مزیت استئوتومی لگن، حفظ مفصل طبیعی است. این عمل میتواند درد را کاهش دهد، کیفیت زندگی را بهبود بخشد و نیاز به تعویض مفصل را برای سالها به تعویق بیندازد. علاوه بر این، در بسیاری از بیماران باعث بهبود راه رفتن و فعالیتهای روزمره میشود.
با این حال، استئوتومی لگن نیز بدون عارضه نیست. عوارض احتمالی شامل درد و تورم در هفتههای ابتدایی، عفونت محل جراحی، لخته خون در پاها و در برخی موارد نادر، نیاز به جراحی مجدد است.
| مزایا | معایب / عوارض احتمالی |
| حفظ مفصل طبیعی لگن و تأخیر در نیاز به تعویض مفصل | دوران نقاهت طولانی و نیاز به توانبخشی گسترده |
| کاهش درد و بهبود کیفیت زندگی | احتمال عفونت یا لخته خون پس از جراحی |
| بهبود حرکت مفصل و توانایی انجام فعالیتهای روزانه | درد و تورم در هفتههای ابتدایی بعد از عمل |
| پیشگیری از آرتروز زودرس | احتمال نیاز به جراحی مجدد یا تعویض مفصل در آینده |
| مناسب برای بیماران جوان و فعال | جراحی پیچیده و نیازمند جراح بسیار باتجربه |
هزینه جراحی استئوتومی لگن
هزینه این عمل تحت تأثیر عوامل مختلفی، متفاوت است. دستمزد جراح، نوع بیمارستان (خصوصی یا دولتی)، وسایل و تجهیزات مصرفی مانند پیچ و پلاک، روش انتخابی جراحی و مدت زمان بستری از مهمترین عوامل تعیینکننده قیمت هستند. به طور کلی، هزینه استئوتومی لگن در ایران از چند ده میلیون تومان شروع میشود و بسته به شرایط هر بیمار متفاوت است. هرچند که این عمل از نظر پیچیدگی بالاتر از بسیاری از جراحیهای دیگر است، اما همچنان در مقایسه با تعویض مفصل لگن میتواند مقرونبهصرفهتر باشد، بهویژه برای بیمارانی که قصد دارند مفصل طبیعی خود را تا حد امکان حفظ کنند.
بهترین جراح استئوتومی لگن در تهران
موفقیت استئوتومی لگن تا حد زیادی به مهارت و تجربه جراح بستگی دارد. یک جراح متخصص باید علاوه بر تسلط بر تکنیکهای مختلف، توانایی ارزیابی دقیق بیمار و انتخاب بهترین روش درمانی را داشته باشد. همچنین مدیریت دوران نقاهت و پیگیریهای بعد از عمل از اهمیت زیادی برخوردار است.
در این زمینه، دکتر علیرضا منافی به عنوان یکی از برجستهترین متخصصان ارتوپدی در تهران شناخته میشود. ایشان با تجربه فراوان در انجام جراحیهای لگن، بهویژه استئوتومی، توانستهاند نتایج بسیار موفقی برای بیماران خود به ارمغان بیاورند. انتخاب جراح ماهر نه تنها احتمال موفقیت عمل را افزایش میدهد، بلکه ریسک بروز عوارض را نیز به حداقل میرساند.
اگر دچار دیسپلازی یا درد مزمن لگن هستید و به دنبال بهترین راه درمان هستید، همین حالا برای دریافت مشاوره تخصصی و تعیین وقت ویزیت با دکتر علیرضا منافی، متخصص ارتوپدی و جراح لگن در تهران تماس بگیرید.
مشاوره و رزرو نوبت از دکتر علیرضا منافی
سوالات متداول درمورد جراحی استئوتومی لگن
بین ۲ تا ۴ ساعت بسته به نوع جراحی.
معمولاً بیمار بعد از چند روز با عصا راه میرود و بعد از چند ماه بدون کمک.
اگر به موقع و در افراد مناسب انجام شود، نتایج طولانیمدت و رضایتبخش دارد. با این حال در برخی بیماران در آینده نیاز به تعویض مفصل وجود دارد.
عفونت، لخته خون، درد طولانیمدت و در موارد نادر نیاز به جراحی مجدد.